Το stress είναι μια φυσιολογική σωματική ή νοητική απόκριση σε κάποιο ερέθισμα το οποίο αντιλαμβανόμαστε ως επικίνδυνο ή απειλητικό για την ασφάλειά μας.
Τόσο ή έρευνα όσο και κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι το χρόνιο στρες – ακόμη κι όταν αυτό πηγάζει από νοητική φόρτιση – επηρεάζει σημαντικά την περιτονία (fascia), τον μυϊκό τόνο, την στάση και τα κινητικά μοτίβα του σώματος. Η επίδραση αυτή είναι μετρήσιμη σε σωματικό επίπεδο και δεν αφορά μόνο την νοητική κούραση.
Σε βάθος χρόνου οι προσωρινές αυτές αλλαγές εγκαθίστανται στο σώμα και αποτυπώνονται ως μόνιμη ένταση, ακαμψία ή περιορισμένη κινητικότητα.
Είναι ενδιαφέρον να κατανοήσουμε αυτή τη δυναμική σχέση μεταξύ stress και σωματικής έντασης προκειμένου να αντιληφθούμε πως μπορεί να είναι ωφέλιμη και αποτελεσματική μια προσέγγιση όπως η ΜυοΠεριτονιακή Απελεθέρωση (MyoFascial Release).
Σωματικές Διεργασίες και Μυϊκός Τόνος ως Απόκριση στο Στρες
Όταν βιώνουμε στρες (την αίσθηση μιας απειλής) το αυτόνομο νευρικό μας σύστημα παραμένει για παρατεταμένο χρονικό διάστημα στην συμπαθητική κατάσταση – μια κατάσταση εγρήγορσης, γνωστής και ως αντίδραση «μάχης-φυγής».
Στην συμπαθητική αυτή κατάσταση το νευρικό σύστημα διατηρεί το σώμα σε εγρήγορση για να αναλάβει δράση αυξάνοντας τον μυϊκό τόνο, περιορίζοντας τις περιττές κινήσεις και δίνοντας προτεραιότητα στην μαχητικότητα και αποτελεσματικότητα.
Μέσα σε ένα βραχυπρόθεσμο πλαίσιο, η απόκριση αυτή είναι χρήσιμη και προστατευτική. Όταν αυτή όμως παρατείνεται ή εγκαθίσταται για εκτεταμένο χρονικό διάστημα αρχίζει να γίνεται δυσλειτουργική. Το σύστημα μας χάνει την ικανότητά του να ξεκουράζεται, η μυϊκή ένταση παραμένει, αλλάζει ο ρυθμός της αναπνοής, η κίνηση και η στάση του σώματος μας γίνεται πιο δύσκαμπτη, ώσπου τελικά βιώνουμε συμπτώματα εξάντλησης, πόνου ή δυσφορίας.
Η Απόκριση της Fascia στο Χρόνιο Στρες
Η Fascia (περιτονία) είναι ένα συνεχές δίκτυο συνδετικού ιστού που περιβάλει και συνδέει τους μύες, τα όργανα, τα νεύρα και τα οστά. Παίζει καθοριστικό ρόλο στην μετάδοση των τάσεων μέσα στο σώμα, την ιδεοδεκτικότητα και τον συντονισμό της κίνησης.
Σύμφωνα με τις πρόσφατες έρευνες, η fascia περιγράφεται ως ένας ενιαίος ιστός με υψηλή προσαρμοστικότητα και πλούσια νεύρωση, η οποία αποκρίνεται όχι μόνο στο μηχανικό φορτίο αλλά είναι ενεργά συνδεδεμένη με κάθε πληροφορία που ταξιδεύει μέσα από το νευρικό μας σύστημα.
Όταν το σώμα παραμένει σε μόνιμη κατάσταση διέγερσης για παρατεταμένο χρονικό διάστημα τα στρώματα της περιτονίας χάνουν μέρος της ικανότητας τους να διατείνονται και να ολισθαίνουν οδηγώντας έτσι σταδιακά σε δυσκαμψία και δυσλειτουργία.
ΟΙ αλλαγές αυτές είναι κατά κύριο λόγο μια προσαρμογή παρά κάκωση των ιστών και προκύπτουν ως απάντηση του συστήματος στην ανάγκη για έλεγχο και σταθερότητα, υπονομεύοντας την ικανότητα προσαρμοστικότητας και χαλάρωσης του σώματος.
Πως Εκδηλώνεται η Ένταση της Περιτονίας στο Σώμα
Πολύ συχνά η παρατεταμένη ένταση και η περιορισμένη ελαστικότητα των περιτονιών θα εκδηλωθεί ως πόνος ή ενόχληση σε διαφορετικά σημεία ή ζώνες στο σώμα, όπως:
- Αυχένας και Ώμοι
- Σαγόνι και Μύες Προσώπου
- Θώρακας και Διάφραγμα
- Μέση, Λεκάνη και Ισχία
Οι περιοχές αυτές συνδέονται άμεσα με την στάση σώματος, την ροή της αναπνοής και τους αμυντικούς μηχανισμούς που το σώμα υιοθετεί σε περιόδους αυξημένου στρες, στην προσπάθεια να παραμείνει σε εγρήγορση.
Γιατί η Άσκηση Μόνο δεν Αρκεί σαν Μέσο Απελευθέρωσης της Fascia
Οι διατάσεις, η δυναμική κίνηση και η άσκηση είναι φυσικά πολύ χρήσιμα εργαλεία στην διατήρηση ή βελτίωση της ελαστικότητας και καλής υγείας των ιστών. Ένα απορυθμισμένο νευρικό σύστημα όμως συχνά δεν μπορεί να μεταβολίσει τα αυξημένα επίπεδα του στρες ή να κατευνάσει την κατάσταση υπερδιέγερσης που έχει πλέον εγκατασταθεί ως κάτι μόνιμο.
Μελέτες γύρω από τον χρόνιο πόνο και τον έλεγχο της κίνησης υποδεικνύουν πως όταν το νευρικό σύστημα συνεχίζει να αντιλαμβάνεται το περιβάλλον ως απαιτητικό ή μη ασφαλές, το σώμα συχνά τείνει να επιστρέφει στα δυσλειτουργικά, πλέον εγκατεστημένα, μοτίβα ακόμη και μετά από μια προσωρινή απελευθέρωση. Αυτό εξηγεί γιατί μετά από τις διατάσεις το σώμα συχνά θα επανέλθει σε μια προηγούμενη σφιγμένη ή ανελαστική κατάσταση.
Για να επιτύχουμε την καλύτερη δυνατή απόκριση όταν δουλεύουμε με ένα σύστημα που βιώνει έντονα επίπεδα στρες, χρειάζεται να εστιάσουμε τόσο στην απόκριση διάτασης των ιστών όσο και την ρύθμιση του νευρικού συστήματος.
Θεραπείες Εστιασμένες στην Κινητοποίηση της Fascia
Οι προσεγγίσεις που εστιάζουν στην Fascia (όπως η Fascia Release, ή η Κρανιοϊερή Θεραπεία), συχνά εφαρμόζουν αργή και παρατεταμένη τάση των ιστών και οι χειρισμοί είναι συνήθως λιγότερο δυναμικοί. Ο τρόπος αυτός επιτρέπει στο νευρικό σύστημα να αφομοιώσει και να επεξεργαστεί κατάλληλα το ερέθισμα της τάσης ή πίεσης, να προσαρμοστεί σε αυτό και να απαντήσει με τον κατάλληλο τρόπο μέσα από μια κίνηση απελευθέρωσης.
Η έρευνα γύρω από τον συνδετικό ιστό έχει δείξει πως η σταδιακή, παρατεταμένης διάρκειας φόρτιση είναι πιο αποτελεσματική στο να επιτύχει αλλαγή στον τόνο του συνδετικού ιστού.
Ο παρατεταμένος χρόνος διατήρησης της τάσης από τον θεραπευτή και η αίσθηση της ασφάλειας της επαφής ενεργοποιεί την λειτουργία του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος, επιτρέποντας στο σώμα να κατεβάσει την άμυνά του και να μειώσει τον μυϊκό τόνο ή σπασμό.
Κύριος στόχος μέσα από μια τέτοια προσέγγιση δεν είναι να επιτύχουμε μια μηχανική απελευθέρωση ενός σημείου, αλλά να υποστηρίξουμε την ικανότητα του νευρικού συστήματος να αναγνωρίσει σημεία έντασης και να επαναπροσδιορίσει τον τόνο, την στάση και κίνηση του σώματος.
Αισθητηριακά Ερεθίσματα και Συντονισμός της Κίνησης
Μέσα στο δίκτυο της Fascia υπάρχει πληθώρα μηχανοϋποδοχέων που ανταποκρίνονται σε μηχανικά ερεθίσματα, όπως η τάση, η πίεση και η κίνηση. Όλες αυτές οι πληροφορίες που γίνονται αντιληπτές στο επίπεδο της Fascia ανατροφοδοτούνται διαρκώς προς το κεντρικό νευρικό σύστημα.
Όταν ο συνδετικός ιστός επανακτά την ελαστικότητα και κινητικότητά του το σύνολο της οργάνωσης και εκτέλεσης της κίνησης θα αλλάξει συνολικά σε όλο το σώμα. Μέσα από αυτή την οπτική οι τεχνικές Fascia Release λειτουργούν ως μια νευρο-ασιθητηριακή παρέμβαση στο σύστημα, παρά σαν μια απλά μηχανική τεχνική.
Τι θα Παρατηρήσετε Συχνά μετά την Θεραπεία
Κάθε σώμα μεταβολίζει τις αλλαγές διαφορετικά και αποκρίνεται με ένα μοναδικό τρόπο σε κάθε προσέγγιση. Αυτό που συχνά όμως δηλώνουν άνθρωποι που έχουν δοκιμάσει θεραπείες που εστιάζουν σε τεχνικές απελευθέρωσης της περιτονίας (fascia) είναι:
- Βελτιωμένη λειτουργία της αναπνοής
- Μειωμένη σωματική / μυϊκή ένταση
- Βελτίωση της κινητικότητας
- Περισσότερη ελευθερία στα σημεία έντασης
- Αυξημένα επίπεδα ηρεμίας στην διάρκεια της ημέρας
- Περισσότερη επίγνωση της στάσης σώματος ή σημείων έντασης
Οι αλλαγές αυτές υποδηλώνουν μια καλύτερη ρύθμιση της λειτουργίας του νευρικού συστήματος πέρα από μεμονωμένες αλλαγές στον μυϊκό τόνο ή ελαστικότητα των ιστών.
Υιοθετείστε Απλές Συνήθειες που θα σας Βοηθήσουν
Μπορείτε να φροντίστε το σώμα σας και την υγεία των συνδετικών ιστών μέσα στην διάρκεια της ημέρας σας με απλούς τρόπους.
Να θυμάστε να παρατηρείτε την αναπνοή και την στάση του σώματός σας μέσα στην ημέρα.
Φροντίστε να ενυδατώνεστε. Αποφύγετε να μένετε ακίνητοι για πάρα πολλές ώρες μέσα στην ημέρα και κινηθείτε κάνοντας κάποια άσκηση ή δραστηριότητα που σας ευχαριστεί. Η υγεία της περιτονίας βασίζεται στην σωστή ενυδάτωση, η οποία εξασφαλίζεται τόσο από την ποσότητα νερού του σώματος αλλά και από την κίνηση.
Τελευταίες Σκέψεις
Το χρόνιο στρες επηρεάζει συνολικά το σύστημα μας και το δίκτυο των περιτονιών. Η παρατεταμένη ένταση προκαλεί αυξημένη τάση στο σώμα και τελικά απορρύθμιση της λειτουργίας του νευρικού συστήματος.
Στόχος μιας προσέγγισης που βασίζεται στις τεχνικές μυοπεριτονιακής απελευθέρωσης είναι να υποστηρίξει και να ενισχύσει την φυσική ικανότητα του σώματος για αυτορρύθμιση, καλλιεργώντας το κατάλληλο πλαίσιο ασφαλούς επαφής και στήριξης στην διαδικασία.
Όταν το σώμα βρίσκεται σε περισσότερη ισορροπία, τότε αυτό πάντα θα έχει αποτέλεσμα και στην συνολική διαύγεια και ηρεμία του ατόμου.
Παραπομπές
- Vlodeks Gromakovskis. Exploring fascia in myofascial pain syndrome: an integrative model of mechanisms. Journal of Clinical Medicine
- Schleip R, Findley TW, Chaitow L, Huijing PA. Fascia as a regulatory system in health and disease. Frontiers in Neurology
- Schleip R, Klingler W, Lehmann-Horn F. Active fascial contractility Fascia may be able to contract in a smooth muscle-like manner and thereby influence musculoskeletal dynamics. Medical Hypotheses
- Stecco C et al. Fascial components of myofascial pain syndrome. Current Pain and Headaches Report
- Langevin HM, Sherman KJ. Pathophysiological model for chronic low back pain integrating connective tissue and nervous system mechanisms. Medical Hypotheses
